Tomaten smaakexplosie: 
Hoe ontstaat die?
Wanneer smaak een tomaat op zijn lekkerst en hoe kan jij dat beïnvloeden?

De best smakende tomaat!

Niets gaat boven een hap van een versgeplukte tomaat die vol van smaak is. Toch smaakt de ene tomaat een stuk lekkerder dan de andere. Hoe kan het dat die heerlijke tomaat uit Italië bij jou in de tuin ineens waterig smaakt, terwijl het om precies hetzelfde ras gaat?

In deze blog leggen we het mysterie uit. De perfecte balans tussen een zoete smaak en een vol tomatenaroma ontstaat namelijk niet zomaar. Het is de unieke combinatie van het juiste tomatenras, een slimme watergift, de grondkwaliteit, organische bemesting en – natuurlijk – volop zonlicht.

Wat bepaalt de tomaten smaak?

De smaak van een tomaat is geen toeval. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat smaak het resultaat is van een samenspel tussen suikers, zuren en vluchtige aromatische stoffen. Dit wordt beïnvloed door zowel de genetische eigenschappen van het tomatenras als de teeltomstandigheden waarin de plant groeit.

De Wetenschap achter de Smaak 

Suikers & Brix: De zoetheid van een tomaat komt van fructose en glucose, aangemaakt via fotosynthese. Dit meten we met de Brix-waarde: 1˚Brix staat gelijk aan 1 gram suiker per 100 gram sap. Omdat cherrytomaten suikers over minder water verdelen dan vleestomaten, hebben ze een hogere concentratie suikers en smaken ze vaker zoeter. (is niet altijd zo)

Zuren: Citroen- en appelzuur zorgen voor de nodige frisheid en 'spanning'. Het gaat niet alleen om de hoeveelheid zuur, maar vooral om de verhouding van de zuren tot de aanwezige suikers. 

Aroma’s: Naast zoet en zuur bepalen ruim 400 vluchtige stoffen het karakter van de tomaat. Deze verbindingen maken een tomaat fruitig, kruidig of hartig. Zelfs in minimale concentraties zorgen zij voor een complexe smaakervaring.

De Smaakbalans: De meest smaakvolle tomaten scoren op beide vlakken hoog. 
De balans ziet er als volgt uit: 

Veel suiker / weinig zuur: 
Een vlakke, saaie smaak.  
Veel zuur / weinig suiker: 
Scherp en te zuur.
Laag suiker / laag zuur: 
Waterig of melig.
Hoog suiker / hoog zuur + aroma's: 
De ultieme smaakexplosie. 
Die tomaten willen we! 😃

De tomatensmaak beïnvloeden

Als zoon van een tomatenkweker wist ik eigenlijk niet beter dan dat tomaten rood en rond waren. In de jaren '80 waren er nog niet veel verschillende soorten verkrijgbaar in de supermarkt. Mede door de opkomst van het internet ontdekte ik hobbykwekers die tomaten kweekten in allerlei vormen en kleuren, met fantastische smaken.

Een van de eerste bijzondere tomatenrassen die ik als hobby bij mijn vader in de kas zette, was de 'Yellow Pear'. Hoewel ik de vorm en kleur geweldig vond, viel de melige smaak nogal tegen. Dit was voor mij een belangrijk leermoment: een bijzondere vorm of kleur is prachtig, maar de smaak is het belangrijkst. 

Beïnvloed de tomatensmaak in 4 stappen
1 - Tomatenras keuze
2 - Hoeveelheid zonlicht
3 - Grond en Tomatenmest
4 - Watergift

1 - Tomatenras keuze

De keuze van het tomatenras is erg bepalend voor de smaak van de tomaten. Verdiep je daarom in goed smakende rassen; ik schat dat de genetica voor zeker de helft de uiteindelijke smaak bepaalt van de tomaat.


2 - Zonlicht

Planten produceren suikers door middel van fotosynthese, een proces dat in gang wordt gezet zodra de zon op de bladeren schijnt.

Hoe meer zon, des te meer suikers en dus hoe zoeter de tomaten zullen smaken. Zet je tomatenplanten daarom altijd op een plek in de tuin of kas met zoveel mogelijk direct zonlicht, warmte en uit de wind. In het Nederlandse klimaat telt elk uur zon mee om de lekkerste cherrytomaten te kweken. 😃


3 - Grond en Tomatenmest

De bodem waarin de plant groeit, is fundamenteel voor de smaakontwikkeling. 

Italianen weten bijvoorbeeld dat de Sarno-vallei dé plek is voor de ultieme pastatomaat. De vulkanische bodem daar is extreem rijk aan kalium en fosfor, wat zorgt voor een ongeëvenaarde, rijke tomaten smaak. 

Hoewel je thuis waarschijnlijk geen vulkaangrond hebt 😉, kun je de smaak enorm bevorderen met de juiste organische tomatenmest en compost:

Ik heb wel eens tomatenzaden van een fantastisch smakende tomaat uit Spanje meegenomen en in Nederland opgekweekt. De smaak viel hier echter tegen; het kwam niet in de buurt van de Spaanse beleving. Dit bewijst dat het ras wel belangrijk is, maar niet alles zeggen over de smaak van de tomaten: de hoeveelheid zon, het water en de grondsoort zijn minstens zo belangrijk.

Zorg voor een goede basis bemesting van organische meststoffen bij het planten van de jonge tomatenplanten.

Zo bemest ik mijn tomatenplanten
Bij het planten van mijn tomatenplanten graaf ik ruime plantgaten. 
Per plantgat voeg ik 300 gram gecomposteerde mestkorrels toe (ongeveer 6 handjes)en 100 gram Vivikali (ongeveer 2 handjes). 
Daarna plant ik de jonge tomatenplanten bovenop de organische tomatenmest in de plantgaten. 

De voeding komt in de loop van het seizoen geleidelijk vrij voor de tomatenplanten. 
Deze basisbemesting is voldoende voor een gezond groeiseizoen en heerlijke vruchten. 😋


5 - Watergift: 

Wanneer tomatenplanten te makkelijk water opnemen, stijgt het watergehalte in de vruchten. De tomaten worden groter, maar de aanwezige suikers, zuren en aroma’s worden verdund en de smaak verminderd.

Zodra de planten na het uitplanten goed geworteld zijn, kun je voor de meest smaakvolle vruchten het beste zo min mogelijk water geven.

Zelf geef ik mijn tomaten buiten in de volle grond geen water meer als de planten goed zijn geworteld en in de kas alleen bij heel heet weer.

Tomatenplanten hebben ontzettend sterke wortels. In de praktijk heeft een tomatenplant vaker last van te véél water dan van te weinig.


Blijf experimenteren!

Ik hoop dat ik je hiermee de handvatten heb gegeven voor het kweken van tomaten met meer smaak. Blijf oefenen en experimenteren. Succes!


Een man met een lichtblauw shirt lacht buiten.

Onze kweker Gaby

Vraag? mail gerust.

team@farmzy.eu
Een hand die een langwerpige, groene en rode tomaat aan de tros vasthoudt.
Diverse kleurrijke tomaten gerangschikt op een verweerde, donkere houten ondergrond.

Mijn top 10 tomatenrassen

Welke tomatenrassen zijn mijn persoonlijke favorieten.
Schopblad in de aarde, close-up, buiten. Handvat zichtbaar, aarde scherp in beeld, groene spruiten.
Rijpe tomaten aan de plant, die van groen naar rood verkleuren, met groene bladeren en een houten paal op de achtergrond.

Andere veelgestelde vragen over:

De beste smakende tomaten kweken

Hoe krijg ik mijn tomaten zoeter?
Om tomaten zoeter te laten smaken, kies je voor een zoet tomatenras, hebben planten maximaal zonlicht nodig (voor suikerproductie) en een goede kaliumrijke bemesting. Geef tomatenplanten nadat ze goed geworteld zijn minimaal water; dit concentreert de suikers en voorkomt waterige tomaten.


Welk tomatenras heeft de meeste smaak? Smaak is deels persoonlijk, maar Zasweet staat bekend als één van de zoetste cherrytomaat. Voor een diepe, hartige umami-smaak worden vaak donkere rassen zoals Black Cherry of Qmata aangeraden.


Waarom smaken mijn eigen tomaten veel beter dan die uit de supermarkt?
Supermarkttomaten worden vaak gekweekt voor de hoeveelheid kilo’s, houdbaarheid en transportbestendigheid en ze worden geplukt voordat ze echt rijp zijn. In je eigen tuin laat je de tomaat aan de plant rijpen, kies je rassen met zeer goede smaak en kunnen de tomatenplanten mineralen uit de bodem opnemen die supermarkt tomaten niet krijgen. Dit zorgt ervoor dat zelf gekweekte tomaten een veel rijkere en volle smaak hebben.


Is meer mest altijd beter voor de smaak?
Nee, een overschot aan stikstof (N) zorgt voor veel bladgroei, maar resulteert in waterige vruchten met weinig smaak. Ook zorgt kunstmest vaak voor minder smaakvolle tomaten; kies daarom altijd voor organische mest. Focus voor de smaak specifiek op kalium (zoals Vivikali) en sporenelementen (zoals lavameel en zeewierkalk)


Moet ik tomaten in de volle zon of in de schaduw zetten? Altijd in de volle zon. Een tomatenplant heeft minimaal 6 tot 8 uur direct zonlicht nodig. De zon is de motor van de fotosynthese; zonder voldoende licht kan de plant simpelweg niet genoeg suikers aanmaken en smaken tomaten waterig.

Hoeveel water moet ik geven voor de beste smaak? Geef goed en regelmatig water wanneer de jonge tomatenplanten net geplant zijn. Zodra ze goed geworteld zijn en krachtig beginnen te groeien, bouw je de watergift af. Voor de meest zoete en smaakvolle tomaten geef je vervolgens zo min mogelijk water.


Heeft de grondsoort invloed op de smaak? Een humusrijke bodem met een rijk bodemleven helpt bij de opname van mineralen en spoorelementen. Toevoegingen zoals lavameel (voor spoorelementen) kunnen de smaak van vulkanische grond nabootsen, wat zorgt voor een complexer smaakprofiel. Vivikali (kalium) helpt bij het zoeter maken van tomaten.


Waarom zijn mijn tomaten melig?
De meligheid van tomaten wordt bepaald door de raskeuze, een overschot aan water, te veel stikstofrijke kunstmest, of wanneer de plant op een plek met te weinig zon groeit. Ook het te vroeg (onrijp) plukken van de tomaten zorgt voor minder smaak.


Wat doet het toppen van de plant voor de smaak? Door de plant in augustus te toppen (de groeitop verwijderen), stopt de plant met het aanmaken van nieuw blad en nieuwe bloemen. Alle resterende energie en suikers gaan dan naar de tomaten die er al aanhangen, wat de rijping versnelt. Voor de smaak maakt niet veel verschil.


Helpt zout water echt om tomaten zoeter te maken? Ja, een klein beetje natrium (via zeezout) kan de tomaten zoeter te maken. Hoger zout gehalte in de grond, zorgt ervoor de tomatenplant moeilijker het water kan opnemen. Hierdoor wordt er minder water naar de vruchten gestuurd, wat zorgt voor zoetere tomaten.