Je tomatenplanten groeien buiten, ze zien er gezond uit en de eerste vruchten rijpen in de zon. Maar dan, vaak rond augustus na een regenachtige periode, verschijnen er plotseling bruinzwarte vlekken op de planten. Het begint subtiel op de stengels en bladeren, maar binnen een week verspreidt het zich razendsnel over de hele plant en naar de vruchten. Als dit je bekend voorkomt, heb je te maken met Phytophthora infestans, ook wel de aardappelziekte genoemd.

Phytophthora is een hardnekkige waterschimmel die uitstekend gedijt in vochtige, warme omstandigheden.

Naast aardappelen is de tomatenplant de belangrijkste waardplant voor deze verwoestende schimmel. Zodra de eerste infectie een feit is, gaat het proces razendsnel, zeker bij een hoge luchtvochtigheid.

Kweek je tomaten in een kas? Dan is de kans op besmetting klein. Maar voor de buitenteelt van tomaten is Phytophthora vijand nummer één.

Wil je zonder zorgen buiten tomaten kweken, ook in een natte Nederlandse zomer? Kies dan voor Phytophthora resistente tomatenrassen. Dit is de meest effectieve manier om oogstverlies te voorkomen.

Niet alle tomatenrassen zijn even resistent. De weerstand wordt bepaald door specifieke genen in de tomatenplant. Hoe meer Phytophthora-genen een tomatenras bezit, des te beter is de plant bestand tegen de aardappelziekte. Hieronder vind je een duidelijke classificatie om de mate van resistentie aan te duiden:

Klasse 1: Hooguit een enkel blaadje wordt aangetast. 

Dit zijn: Primabella en Little Red Tree.

Klasse 2: Na verwijderen van aangetaste delen weinig opbrengstverlies.

Dit zijn: Rondobella, Sweet Survivor, Beef Survivor.

Klasse 3: Plant is aangetast, maar de oogst blijft redelijk.

Dit zijn: Outdoor Girl.

Ook al heb je Phytophthora-resistente tomatenrassen, dan nog moet je buiten een aantal maatregelen nemen om je planten gezond te houden. Bij e en hoge Phytophthora-druk kunnen resistente tomaten namelijk alsnog last krijgen van de ziekte.

Phytophthora kan alleen toeslaan als de bladeren van de tomaten nat zijn; de schimmel heeft namelijk vocht nodig om op het blad te kunnen kiemen. Zorg er daarom voor dat het blad van de tomatenplant niet nat wordt, of dat het na een regenbui weer heel snel opdroogt.

Veel succesvolle buitenkwekers maken een afdakje van transparante folie boven hun planten. Dit eenvoudige middel is vaak al genoeg om de schimmel buiten de deur te houden, doordat de tomatenplanten droog blijven.

Plant buiten de tomatenplanten minimaal 50 cm of meer uit elkaar, voor een goed lucht circulatie. Hierdoor droogt het blad sneller na een regenbui.

Bind tomatenplanten altijd op langs een stok of touw. Over de grond kruipende planten blijven na regen veel langer nat, wat de kans op ziektes vergroot. Bovendien gaat het dieven, blad verwijderen en oogsten een stuk makkelijker bij opgebonden planten.

Mocht er ondanks alle maatregelen toch een Phytophthora-aantasting ontstaan, haal deze dan meteen weg. Voer de aangetaste plantdelen af via de gft-bak (gooi ze liever niet op je eigen composthoop). Hoe sneller je de zieke delen verwijdert, des te meer je de verdere uitbreiding van de schimmel vertraagt.

Ik hoop je zo genoeg tips te hebben gegeven om buiten succes tomaten te kweken. Wat er is niets lekkerder dan zelf gekweekte tomaten. 😊

Nee, eenmaal aangetaste planten kunnen niet genezen. Je kunt de verspreiding hooguit vertragen door besmette delen direct ruim weg te snoeien. Als de stam is aangetast, is de plant meestal verloren.

Liever niet. De schimmel (Phytophthora infestans) verspringt heel makkelijk van aardappelen naar tomaten. Als je aardappelen ziek worden, is de kans bijna 100% dat je buiten-tomaten ook besmet raken. Houd ze zo ver mogelijk uit elkaar.

Melk werkt uitsluitend preventief. De eiwitten in melk kunnen een beschermlaagje vormen waar de schimmelsporen minder goed op hechten. Het is echter geen wondermiddel en werkt niet meer zodra de plant al zichtbaar ziek is.

De schimmel overleeft op levend plantmateriaal (zoals achtergebleven aardappelknollen). In de grond zelf overleeft de sporenvorm meestal niet heel lang, maar het is verstandig om elk jaar aan vruchtwisseling te doen en niet twee jaar op rij tomaten op dezelfde plek te zetten.

De schimmel slaat vooral toe bij de combinatie van warmte en vocht (ook wel "Phytophthora-weer" genoemd). Dit is vaak vanaf juli of augustus, na een warme regenbui of bij veel ochtenddauw waarbij het blad lang nat blijft.

Gooi besmette planten nooit op je eigen composthoop. De meeste composthopen worden niet heet genoeg om de schimmel te doden. Doe de resten in de GFT-bak van de gemeente (die professioneel gecomposteerd wordt bij hoge temperaturen).

Rassen zoals Primabella, Rondobella en Sweet Survivor staan bekend om hun zeer hoge resistentie. Hoewel geen enkele plant 100% immuun is, overleven deze rassen vaak een natte zomer waar andere planten direct afsterven.